Bulgarije wint, maar hoe moet het nu verder met het Eurovisie Songfestival?
In dit artikel:
Zaterdagavond eindigde het Eurovisie Songfestival in Wenen met een onverwachte zucht van verlichting bij de Europese omroepunie (EBU): Bulgarije won, Israël werd opnieuw tweede. Omdat Israël niet won, hoeft de organisatie dit jaar niet te beslissen waar het festival in 2027 zou moeten plaatsvinden als Israël wél kampioen was geworden — en daarmee is een acute politieke puzzel tijdelijk uitgesteld.
In het perscentrum in Wenen heerste zoals gebruikelijk een luidruchtige, deels partijdige sfeer, maar twee momenten vielen op: het optreden van Israël en het moment dat de publieksstemmen werden bekendgemaakt zorgden voor plotselinge stilte. Veel journalisten en 'fanmedia' waren zich bewust van de consequenties van een Israëlische zege: zou het festival naar Tel Aviv of Jeruzalem gaan, en zou dat nieuwe boycots uitlokken?
Vijf omroepen bleven dit jaar weg uit protest (onder andere Spanje en Nederland). De Spaanse publieke omroep uitte scherpe kritiek op de EBU en benadrukte dat mensenrechten geen neutrale kwestie zijn; de Vlaamse VRT waarschuwde zelfs dat België zonder veranderingen volgend jaar niet zou deelnemen. AVROTROS (Nederland) houdt zich op de vlakte en wil eerst de zeventigste editie analyseren voordat zij uitspraken doet over deelname in 2027.
Songfestivaldirecteur Martin Green kreeg tijdens de persconferenties voortdurend vragen over het wisselende beleid van de EBU. Zijn reactie blijft zoekend: de organisatie praat met betrokken omroepen en zegt sancties te willen vermijden, maar geeft geen concrete voorbeelden van wanneer waarschuwingen zouden leiden tot uitsluiting. Critici wijzen erop dat regels zonder heldere consequenties weinig waard zijn; dat werd eerder dit jaar ook zichtbaar toen er wél sancties waren na een incident met Joost Klein.
Naast politieke en principiële vragen spelen er ook financiële en publieksbelangen. Het festival verliest inkomsten en kijkers wanneer landen als Spanje, één van de grote betalende landen, wegblijven. Voor de Nederlandse publieke omroep en de NPO — die inkomsten uit reclame en kijkcijfers willen beschermen — is snelle duidelijkheid daarom gewenst. De boycot had beperkt effect op de zichtbaarheid: het Songfestival bleef op NPO1 te zien en leek het evenement zelf weinig te schaden.
De komende maanden moet de EBU in overleg met aangesloten omroepen komen tot duidelijker beleid: mogen landen die bij een oorlog betrokken zijn deelnemen, en welke regels en consequenties zijn nodig? AVROTROS zal naar verwachting kritisch blijven in die gesprekken. Conclusie: Bulgarije won en kocht de EBU een jaar uitstel, maar achter de schermen ligt een moeizame discussie over principes, regels en geld te wachten.