Gejoel, lage kijkcijfers en boycots: zeventigste Songfestival is minder feestelijk
In dit artikel:
Vanavond vindt in Wenen de zeventigste editie van het Eurovisie Songfestival plaats, met een live orkest, oud-winnaars en een uitbundige openingsshow. De festiviteiten moeten grandeur uitstralen, maar veel van het feestelijke karakter is dit jaar ondergesneeuwd door politieke controverse en boycots.
Het nummer van de avond — een jubileum met bekende namen op het affiche — valt in praktijk kleiner uit dan verwacht. Grote acts uit het verleden zoals Måneskin, Jamala en Conchita Wurst ontbreken; het programma bevat vooral enkele publieksfavorieten als Ruslana en Lordi, een paar deelnemers van vorig jaar en enkele voormalige top-10’s. Dat levert voor de diehardfans genoeg herkenbare momenten op, maar het gemiddelde tv-publiek herkent veel artiesten niet meer. Historisch gezien bracht het Songfestival wel supersterstatus voor acts als ABBA, Céline Dion, Loreen en Duncan Laurence, en traden al gevestigde namen als Julio Iglesias en Cliff Richard op.
Politieke verdeeldheid speelt deze editie een centrale rol. Begin deze maand ondertekenden zeventig oud-deelnemers een open brief waarin zij oproepen Israël uit de competitie te weren. Vijf landen, waaronder Nederland, besloten daarop dit jaar te boycotten; sinds de invoering van de halve finales was de opkomst van landen niet zo laag. In Wenen zelf is daar weinig directe merkbaarheid van: fans vullen Eurovisiecafés, de Village en de Wiener Stadthalle, en 95.000 tickets waren snel verkocht. Veel Nederlandse supporters zijn wél aanwezig, maar voelen zich verdeeld over hun komst.
De controverse rond Israël is al in de eerste halve finale tastbaar: tijdens het optreden van Israëlische zanger Noam Bettan klonk gejoel en pro-Palestijnse leuzen, en werden toeschouwers uit de zaal verwijderd. Ook artiesten werden teruggefloten wanneer ze politiek getinte uitspraken deden; de EBU gaf een berisping aan de Zweedse Alicia nadat zij zei dat ze wilde winnen om Israël te verhinderen. Tegelijkertijd verscherpte de European Broadcasting Union de stemregels na aanwijzingen dat Israël overheidsgeld heeft ingezet om stemmen te vergaren — iets dat strikt verboden is. Het aantal sms- of app-stemmen per persoon is gehalveerd en presentatoren roepen herhaaldelijk op om de stemmen te spreiden met de slagzin "Spread the love".
Toch lijken sancties tegen regeloverschrijdingen weinig effect te hebben; waarschuwingen aan betrokken omroepen resulteerden doorgaans in een tik op de vingers zonder verdere consequenties. Songfestival-historicus Dean Vuletic wijst erop dat de EBU zeer terughoudend is met ingrijpen en beslissingen meestal in gezamenlijkheid met alle leden moeten vallen, wat handelen bemoeilijkt.
De EBU zal ongetwijfeld bezorgd zijn: kijkcijfers dalen in meerdere landen — onder meer Italië, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en België noteerden negatieve records. Voorlopig houdt de organisatie zich op de vlakte en hoopt het dat de jubileumshow vanavond toch nog indruk kan maken.